Program Czyste Powietrze oferuje bezzwrotne dotacje na termomodernizację domów jednorodzinnych z pozwoleniem na budowę wydanym do 31 grudnia 2020 r. Wysokość dofinansowania zależy od poziomu dochodu i wynosi od 40% do nawet 100% kosztów kwalifikowanych. Kompleksowa termomodernizacja wymaga wykonania audytu energetycznego i osiągnięcia określonych progów redukcji zapotrzebowania na energię. Do wniosku potrzebne są m.in. dokument tytułu prawnego do budynku, zaświadczenie o dochodach oraz – przy kompleksowej termomodernizacji – audyt energetyczny.
Kto może ubiegać się o dofinansowanie termomodernizacji Czyste Powietrze?
Dofinansowanie termomodernizacji Czyste Powietrze przysługuje osobom fizycznym będącym właścicielami lub współwłaścicielami jednorodzinnych budynków mieszkalnych. Kluczowy warunek: pozwolenie na budowę budynku musi być wydane do 31 grudnia 2020 r. Budynki oddane do użytku po tej dacie nie kwalifikują się do programu.
Każdy beneficjent może skorzystać z programu tylko raz na jeden budynek. Oznacza to, że jeśli właściciel domu złożył wniosek i otrzymał dotację, nie może wnioskować ponownie dla tego samego adresu.
Program obejmuje następujące prace:
- ocieplenie ścian zewnętrznych, dachu i fundamentów,
- wymianę okien i drzwi zewnętrznych,
- wymianę źródła ciepła na ekologiczne urządzenie grzewcze.
Trzy poziomy dofinansowania – ile można otrzymać?
Wysokość dotacji zależy od dochodu wnioskodawcy. Program dzieli beneficjentów na trzy grupy, dla których obowiązują różne progi dochodowe i limity kwotowe.
Poziom podstawowy
Poziom podstawowy dotyczy osób z rocznym dochodem nieprzekraczającym 135 000 zł. Dofinansowanie wynosi do 40% kosztów kwalifikowanych, a maksymalna kwota dotacji to 68 040 zł. Na tym poziomie nie jest wymagane zaświadczenie o dochodach z urzędu gminy – wystarczy oświadczenie złożone we wniosku.
Poziom podwyższony
Poziom podwyższony obejmuje osoby, u których przeciętny miesięczny dochód na osobę nie przekracza 2250 zł w gospodarstwie wieloosobowym lub 3150 zł w gospodarstwie jednoosobowym. Dofinansowanie sięga do 70% kosztów, a maksymalna kwota to 119 070 zł. Na tym poziomie wymagane jest zaświadczenie o dochodach wystawione przez urząd gminy lub miasta.
Poziom najwyższy
Najwyższy poziom przeznaczony jest dla osób o najniższych dochodach i obejmuje dofinansowanie do 100% kosztów kwalifikowanych. Maksymalna kwota dotacji wynosi 170 100 zł, przy czym ta wartość dotyczy wariantu z gruntową pompą ciepła i kompleksową termomodernizacją. Progi dochodowe na tym poziomie są analogiczne jak przy Karcie Dużej Rodziny lub ustalane na podstawie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej.
Kompleksowa termomodernizacja – warunki energetyczne
Kompleksowa termomodernizacja w ramach programu Czyste Powietrze wymaga spełnienia konkretnych warunków dotyczących efektywności energetycznej budynku. Nie wystarczy samo ocieplenie ścian – konieczne jest udokumentowanie rzeczywistej poprawy parametrów energetycznych.
Podstawowy warunek: zapotrzebowanie na energię użytkową (EU) musi spaść do poziomu poniżej 80 kWh/(m²·rok) lub zmniejszyć się o co najmniej 40% w porównaniu ze stanem przed modernizacją. Warunek ten weryfikowany jest na podstawie audytu energetycznego.
Dla najwyższego poziomu dofinansowania obowiązuje dodatkowy wymóg: budynek przed termomodernizacją musi wykazywać zapotrzebowanie na energię powyżej 140 kWh/(m²·rok). Po wykonaniu prac EU musi spaść poniżej 140 kWh/(m²·rok) i zmniejszyć się o minimum 40%. To ważny warunek, który warto zweryfikować przed złożeniem wniosku – audyt energetyczny domu jednorodzinnego pozwoli określić aktualny stan budynku i zaplanować zakres prac.
Koszt audytu energetycznego jest kosztem kwalifikowanym w programie – dofinansowanie pokrywa go do kwoty 1600 zł.
Lista ZUM – jakie urządzenia grzewcze są dozwolone?
W programie Czyste Powietrze można dofinansować wyłącznie urządzenia grzewcze wpisane na Zieloną Listę Urządzeń i Materiałów (lista ZUM). To oficjalny rejestr prowadzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Dozwolone źródła ciepła to:
- pompy ciepła powietrzne,
- pompy ciepła gruntowe,
- kotły na pellet drzewny,
- kotły zgazowujące drewno.
Kotły gazowe zostały wyłączone z dofinansowania. Wybierając urządzenie grzewcze, zawsze sprawdź aktualne wpisy na liście ZUM – producent lub model muszą być na niej ujęte, by koszt zakupu i montażu mógł być kosztem kwalifikowanym. Listę ZUM znajdziesz na stronie programu Czyste Powietrze.
Jak złożyć wniosek Czyste Powietrze krok po kroku?
Wniosek do programu Czyste Powietrze można złożyć trzema sposobami: online przez portal beneficjenta WFOŚiGW, osobiście w siedzibie właściwego wojewódzkiego funduszu lub przez operatora programu. Skorzystanie z operatora jest obowiązkowe przy prefinansowaniu i przy ubieganiu się o najwyższy poziom dofinansowania.
Podstawowe kroki przy składaniu wniosku online:
- Założenie konta na portalu beneficjenta właściwego WFOŚiGW.
- Wypełnienie formularza wniosku – dane budynku, zakres prac, kosztorys.
- Dołączenie wymaganych dokumentów.
- Złożenie wniosku i oczekiwanie na weryfikację przez fundusz.
- Podpisanie umowy dotacji.
- Realizacja prac zgodnie z zakresem wniosku.
- Złożenie wniosku o płatność z kompletem dokumentów rozliczeniowych.
Wymagane dokumenty do wniosku Czyste Powietrze
Kompletny wniosek wymaga zebrania kilku dokumentów – ich lista różni się w zależności od poziomu dofinansowania i zakresu prac.
Dokumenty na etapie składania wniosku
- Wypełniony formularz wniosku – dostępny na portalu beneficjenta.
- Dokument potwierdzający tytuł prawny do budynku – akt notarialny, odpis z księgi wieczystej lub inny dokument własności.
- Zaświadczenie o dochodach z urzędu gminy lub miasta – wymagane przy poziomie podwyższonym i najwyższym.
- Audyt energetyczny – obowiązkowy przy kompleksowej termomodernizacji. Możesz zamówić audyt energetyczny do programu Czyste Powietrze u uprawnionego audytora.
- Zgoda współwłaścicieli – wymagana, jeśli budynek ma więcej niż jednego właściciela.
Dokumenty rozliczeniowe po zakończeniu prac
- Faktury VAT wystawione na beneficjenta za zakupione materiały i wykonane usługi.
- Protokoły odbioru prac budowlanych lub montażowych.
- Dokumentacja fotograficzna – zdjęcia przed i po wykonaniu prac.
- Potwierdzenie demontażu starego źródła ciepła – wymagane, gdy wniosek obejmował wymianę pieca.
Pamiętaj, że faktury muszą być wystawione na wnioskodawcę, a zakres prac opisany na fakturach musi odpowiadać zakresowi określonemu w umowie dotacji.
Jak łączyć dotację Czyste Powietrze z innymi formami finansowania?
Dotacja z programu Czyste Powietrze może być łączona z innymi instrumentami finansowymi. Beneficjenci mogą jednocześnie skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej w PIT, która pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania wydatki na termomodernizację do 53 000 zł. Warto pamiętać, że odliczeniu podlegają wyłącznie koszty nieobjęte dofinansowaniem.
Możliwe jest również łączenie dotacji z kredytem – np. z kredytem ekologicznym przeznaczonym na sfinansowanie części kosztów nieobjętych dotacją. Premię termomodernizacyjną BGK można łączyć z programem Czyste Powietrze pod warunkiem, że te same koszty nie są podwójnie finansowane z obu źródeł.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę złożyć wniosek do programu Czyste Powietrze na prace już rozpoczęte lub zakończone?
Tak, program umożliwia dofinansowanie prac już rozpoczętych lub zakończonych, jednak data wystawienia pierwszej faktury nie może być wcześniejsza niż 6 miesięcy przed datą złożenia wniosku. Prace zakończone przed tym terminem nie kwalifikują się do dotacji. Oznacza to, że jeśli planujesz ubiegać się o dofinansowanie, najlepiej złożyć wniosek przed rozpoczęciem prac lub tuż po ich starcie.
Jak obliczyć dochód na osobę w gospodarstwie domowym, aby ustalić poziom dofinansowania?
Dochód na osobę oblicza się, dzieląc roczny dochód wszystkich członków gospodarstwa domowego przez 12 miesięcy i liczbę osób w gospodarstwie. Do dochodu wlicza się wynagrodzenia, emerytury, renty, dochody z działalności gospodarczej i inne przychody. Zaświadczenie o dochodach wystawia urząd gminy lub miasta na podstawie danych z systemu EMP@TIA – nie musisz samodzielnie zbierać dokumentów od wszystkich członków rodziny.
Czym jest lista ZUM i jak sprawdzić, czy wybrane urządzenie grzewcze kwalifikuje się do dotacji?
Lista ZUM (Zielona Lista Urządzeń i Materiałów) to rejestr produktów spełniających wymagania techniczne programu Czyste Powietrze. Aby sprawdzić, czy dane urządzenie jest na liście ZUM, wejdź na stronę lista-zum.ios.edu.pl i wyszukaj producenta lub model. Przed zakupem kotła lub pompy ciepła zawsze weryfikuj aktualność wpisu – lista jest regularnie aktualizowana.
Czy mogę łączyć dotację z programu Czyste Powietrze z premią termomodernizacyjną BGK lub kredytem ekologicznym?
Tak, łączenie tych instrumentów jest dozwolone, ale ten sam wydatek nie może być finansowany z dwóch źródeł jednocześnie. W praktyce oznacza to, że dotacja Czyste Powietrze pokrywa określoną część kosztów kwalifikowanych, a premia termomodernizacyjna BGK lub kredyt ekologiczny mogą sfinansować pozostałą część. Każdy instrument wymaga odrębnej dokumentacji i weryfikacji przez instytucję finansującą.
Co się stanie, jeśli po termomodernizacji nie zostanie osiągnięty wymagany próg redukcji zapotrzebowania na energię?
Nieosiągnięcie wymaganego progu redukcji EU może skutkować koniecznością zwrotu części lub całości otrzymanej dotacji. Fundusz weryfikuje efekt energetyczny na podstawie dokumentacji powykonawczej i audytu powykonawczego (jeśli jest wymagany). Dlatego przed złożeniem wniosku warto zlecić rzetelny audyt energetyczny, który realistycznie oceni możliwy efekt termomodernizacji i wskaże optymalny zakres prac gwarantujący spełnienie warunków programu.